Datum: 9 Februari 2026
Coördinatie: Koen van Turnhout & Maria Custers
Hoe kan ontwerp een vorm van onderzoek zijn? Om welke redenen zou je willen kiezen voor ontwerpgericht onderzoek? En hoe heeft dit invloed op je aanpak? Tijdens de workshop werd besproken dat er verschillende motivaties zijn voor het doen van ontwerpgericht onderzoek en dat die motivaties vragen om andere accenten binnen het ontwerpgerichte onderzoek. Inzicht hierin kan helpen bij het oplossen van fricties binnen ontwerpgericht onderzoek.
Het kan gaan om (1) persoonlijke motivatie (waar word ik blij van?) en (2) motivatie vanuit de gemeenschap (wat is er nodig voor wetenschap of praktijk?). Daarbinnen kan het weer gaan om (a) complexiteit (het ontdekken van nieuwe kennis over de oplossing in verschillende situaties), (b) gebruik (beter worden in handeling, waarom werkt het?) en (c) vernieuwen (andere aanpakken). Concreet gaat het dan om de volgende motivatie:
1 Persoonlijke motivatie om te ontwerpen: Waar word ik blij van?
1a, Complexiteit: Ik wil leren door doen (handelen)
1b, Gebruik: Ik wil graag beter worden in wat ik doe (verdiepen)
1c, Vernieuwen: Ik wil graag andere aanpakken ontdekken (verbreden)
2 Relevantie voor anderen: Wat is nodig?
2a, Complexiteit: Door ontwerpen ontdekken we ingewikkeldheden die anders niet aan het licht komen.
2b, Gebruik: Het ontwerp helpt anderen beter te worden in hun handelen.
2c, Vernieuwen: Door dit ontwerp worden andere dingen mogelijk.
In deze workshop hebben we aan de hand van door de deelnemers zelf ingebrachte casussen geanalyseerd waar het kan schuren. Hiervoor maakten we dankbaar gebruik van de motivatietabel (zie hieronder).
En natuurlijk schuurde het zo nu en dan flink. Wat als ik zelf vooral nieuwe kennis wil ontwikkelen over wat werkt, maar mijn collega’s willen graag met elkaar beter worden in het oplossen van het probleem? Wat als ik graag andere aanpakken wil ontdekken, maar de wetenschap of mijn promotor graag het accent wil leggen op ingewikkeldheden waarover we kunnen gaan publiceren?
Alleen al het stellen van de vragen en het uitpluizen van de situatie helpt om oog te hebben voor elkaars belangen. Het helpt bij maken van keuzes.
Motivatietabel:
| Zelf | Gemeenschap | |
| Het ontsluiten van nieuwe mogelijkheden | ||
| 1 | Ik wil echt iets met dit probleem | Dit is een kernprobleem in het vakgebied |
| 2 | Ik wil echt tot een oplossing komen | Een oplossing voor dit probleem opent nieuwe wegen voor het vak. |
| 3 | Ik wil mijn oplossing van alle kanten bekijken | Het is goed om te snappen wat deze oplossing vanuit verschillende gezichtspunten betekent voor het vak |
| Recht doen aan de complexiteit van de praktijk | ||
| 4 | Ik ben heel nieuwsgierig hoe mensen in deze situatie met mijn oplossing omgaan | Het is belangrijk te begrijpen hoe dit type oplossing verschillende situaties en praktijken beïnvloedt |
| 5 | Ik wil de oplossing graag in allerlei situaties uitproberen. | Het is nodig om te snappen hoe deze oplossing in te passen is in verschillende situaties |
| Het ontwikkelen van richtlijnen voor het handelen | ||
| 6 | Ik wil graag snappen waarom een oplossing werkt | Professionals hebben het nodig te weten waarom deze oplossing gaat werken. |
| 7 | Ik wil graag dat het echt een effectieve oplossing is | Professionals hebben het nodig dat er hard bewijs is voor de werkzaamheid van deze oplossing |